ولى سزاوار است بگوئيم : مجرّد ضرر شديد به تنهائى كافى است اگرچه تقوى در شخص ضعيف نبوده و قوى باشد به اين معنا وقتى شخص بواسطه ترك تزويج در شدت قرار گرفت بطوريكه اگرچه تقوايش مانع از ارتكاب زنا و عمل فحشاء مىباشد ولى از طرفى بواسطه تزويج نكردن ضررى غير قابل تحمل بوى وارد مىشود مجاز استكه با كنيز و غير حرّه ازدواج نمايد . و دليل ما بر كفايت نفس ضرر شديد دو امر مىباشد : 1 - آنكه شخص اگرچه داراى تقوى باشد ولى بحسب فرض ترك تزويجش چون منجر به ضرر شديد و حرج مىشود لاجرم بمقتضاى ادله‌اى كه حرج و ضرر را نفى ميكنند وى در تزويج با كنيز مجاز و نفس ضرر مجوز ارتكاب آن مىباشد . 2 - عنت كه مجوز تزويج كنيز است در لغت به معناى مشقّت است بدون اعتبار امر ديگر حال مىگوئيم در شرع نيز به همين معنا بوده و صرف مشقّت از نظر شرع بايد مجوّز باشد زيرا اگر امر ديگرى از قبيل ضعف تقوى نيز در آن معتبر باشد پس لازمه آن نقل داده شدن آن از معناى لغوى است در حالى كه اصل عدم نقل از معناى لغوى مىباشد و در نتيجه بايد گفت صرف الوجود مشقت و ضرر كافيست اگرچه شخص داراى تقوائى استوار و قوى باشد . و بهرتقدير حاصل كلام در اين مسئله آنست كه : شخص حرّ تنها با وجود دو شرط ميتواند با غير حرّه ازدواج نمايد الف : عدم قدرتش بر ازدواج با زنان حرّه . ب : وجود عنت و مشقت در ترك تزويج .